Հաշմանդամություն ունեցողները նախարարության գնահատման նոր համակարգից հիասթափված են. ովքեր անցել են դրա միջով, զղջացել են. Արմեն Ալավերդյան

Հաշմանդամություն ունեցող անձանց կասկածները չեն փարատվում, որ  2023 թվականին ներդրված հաշմանդամության սահմանման նոր համակարգով ստուգվելու դեպքում, հաշմանդամության իրենց  առաջին կարգից չեն  զրկվի: Բանն այն է, որ նոր համակարգով առաջարկվել էր հաշմանդամության խմբերի փոխարեն ներդնել ֆունկցիոնալության սահմանափակումները դասակարգող կառուցակարգ: Ըստ այդմ, առանձնացվում են խնդրի բացակայություն, որն իրենից ենթադրում է  թեթև խնդիր, միջին ծանրության խնդիր, ծանր խնդիր և խորը խնդիր կատեգորիաները:

«Ունիսոն» ՀԿ նախագահ Արմեն Ալավերդյանը, ով 37 տարի անվասայլակով է տեղաշարժվում, Tert.am-ի հետ զրույցում ասաց՝ հաշմանդամություն ունեցող անձանցից շատերը մտածում են, որ եթե մինչև այսօր չեն քայլում, վաղը դժվար ոտքի կանգնեն, իսկ առաջին կարգը ենթադրում է սոցիալական աջակցության մի շարք ծրագրերից օգտվելու հնարավորություն: Առաջինի դեպքում, ամսական հատկացվող թոշակը 50 հազար 600 դրամ է, երկրորդինը՝ 41 հազար 400 դրամ: Գործող գնահատման նոր համակարգով, նախկին 1-ին կարգը ծանր խումբն է, 2-րդը՝ միջին, 3-րդը՝ թեթև: Այս նոր համակարգով որոշվում է մարդու հաշմանդամության ոչ թե կարգը, այլ խումբը: Գնահատման հիմքում ոչ թե մարդու բժշկական դիագնոզն է դիտարկվում, այլ՝ նրա ֆունկցիոնալ հնարավորությունները.  

«Շատ մեծ ռիսկ կա, որ եթե հաշմանդամություն ունեցող անձը  չանցնի  այդ նոր փորձաքննությունը, այդ ֆունկցիոնալության գնահատումը,  կարող է զրկվել եթե ոչ բոլոր, ապա բավականին լուրջ ծառայություններից, ընդհուպ մինչև սալյակ ստանալու հնարավորությունից», - ասաց նա:

Ալավերդյանի խոսքով՝ խնդիրները ոնց կային, այդպես էլ մնացել են. «Ովքեր վաղուց ունեն հաշմանդամություն, հիմնականում խուսափում են անցնել ֆունկցիոնալության համակարգով, իհարկե, մտավախություններ կան: Ով նոր է անցնում այդ ամենի միջով, ուրիշ հնարավորություն չունի, իսկ  հաշմանդամություն ունեցող անձիք կան, ովքեր անցել են այդ ամենի միջով ու փոշմանել են, որովհետև հաշմանդամության խումբն իջեցվել է»,-ասաց նա:  

Նրա խոսքով՝ տարածված խնդիրներից մեկն այն է, որ առաջին կարգի հաշմանդամների կարգը եթե իջեցվի ու դառնա ոչ թե խորը, այլ ծանր, որը համապատասխանում է երկրորդ խմբին, դրանով փոխվելու է նրանց  կենսաթոշակի չափը. «Եթե դա մենք կոմպլեքսային նայենք, որ օրինակ այդ անձը կարող է ստանալ անհատական, անձնական օգնականի ծառայություն, ստանա գումար այդ ծառայության համար և որոշակի նոր ծառայություններ ևս, որոնք չկային հին համակարգում,  նաև վերականգնողական պարագաներ, այդ առումով գուցե ձեռնտու լինի, ամեն մարդ ինքը պետք է որոշի ինչ ռիսկ կա, բայց եթե լիարժեք անցնի ֆունկցիոնալության գնահատման միջով, ապա կօգտվի բոլոր լիարժեք ծառայություններից, հակառակ դեպքում շատ բաներից կզրկվի: Անձի ֆունկցիոնալության գնահատման գործընթացը կարող է լինել երկու տարին մեկ անգամ, անժամկետ կամ տարին մեկ անգամ, դա շատ անհատական է: Ամեն դեպքում չեմ տեսել, որ մարդիկ այդ համակարգից ոգևորված օգտվեն, մասսայական հիասթափվում են, իհարկե, խոսքը վերաբերվում է արդեն հաշմանդամություն ունեցող անձանց, որոնք էլի ստիպված անցնում են դրա միջով»,-ասաց նա:

Tert.am-ը Աշխատանքի և սոցիալական հարցերի նախարարությանը հարցում է ուղարկել՝ հասկանալու, թե արդյո՞ք կա պաշտոնական հրապարակված վիճակագրություն այն մասին, թե անձի ֆունկցիոնալությունը գնահատող նոր համակարգով  քանիսի դեպքում է հաշմանդամության խումբը փոխվել: Պատասխան լինելու  դեպքում այն կհրապարակենք: