Ֆրանսիայի Գերագույն դատարանը չեղյալ է համարել Բաշար ալ-Ասադի ձերբակալության օրդերը

Ֆրանսիայի Գերագույն դատարանը չեղարկել է Սիրիայի նախկին նախագահ Բաշար ալ-Ասադի ձերբակալման հրամանը՝ երկրի քաղաքացիական պատերազմի ժամանակ ռազմական հանցագործություններին և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին մասնակցելու մեղադրանքով, հայտնում է The Guardian-ը։

Վճռաբեկ դատարանը հրամանագիրը անվավեր է ճանաչել միջազգային իրավունքի համաձայն։ Դա պետությունների ղեկավարներին անձնական անձեռնմխելիություն է շնորհում օտարերկրյա դատարաններում քրեական հետապնդումից։

Դատավորները վճռել են, որ բացառություններ չկան, սակայն նշել են, որ իրենց որոշումը թույլ է տալիս ձերբակալման նոր օրդեր տալ, քանի որ Ասադն այլևս պետության ղեկավար չէ։

Ասադը 2024 թվականի դեկտեմբերից ի վեր աքսորվել է Ռուսաստան։ Դա եղել է այն բանից հետո, երբ Թուրքիայի կողմից աջակցվող ուժերի գլխավորած ապստամբները վերահսկողություն են հաստատել Սիրիայի նկատմամբ։

«Բաց հասարակության իրավական նախաձեռնության» ավագ իրավաբան Մարիանա Պենան ասել է, որ դատարանը կորցրել է պետությունների ղեկավարների անձեռնմխելիության հարցում բացառություն անելու հնարավորությունը, երբ նրանք մեղադրվում են ծանր հանցագործությունների մեջ։ Նա նաև նշել է, որ Ասադին պատասխանատվության ենթարկելու ջանքերը շարունակվելու են։

Փարիզի դատարանը 2023 թվականի նոյեմբերին Սիրիայում քիմիական զենքի կիրառմամբ հարձակումների հիման վրա միջազգային ձերբակալման օրդեր է տվել։

Առաջին դեպքում՝ 2013 թվականի օգոստոսին, արգելված զարին գազի կիրառման հետևանքով Դամասկոսի արևելյան Գուտա շրջանում զոհվել է ավելի քան 1000 մարդ, այդ թվում՝ հարյուրավոր երեխաներ։

Երկրորդ դեպքում՝ 2018 թվականի ապրիլին, Ադրա և Դումա քաղաքներում 450 մարդ է վիրավորվել։ Գործը, որը հանգեցրել է ձերբակալման օրդերի տրամադրմանը՝ հարուցվել է քաղաքացիական կողմերի կողմից, այդ թվում՝ ահաբեկչությունից փրկվածների, «Սիրիական մեդիա և արտահայտման ազատության կենտրոնի» և OSJI-ի կողմից։

Ձերբակալման օրդերի չեղարկմանը ի սկզբանե ձգտում էր Ֆրանսիայի հակաահաբեկչական վարչությունը՝ պետության ղեկավարի անձեռնմխելիության հիման վրա։ Անցյալ տարի Փարիզի վերաքննիչ դատարանը օրդերն ուժի մեջ է թողել չեղարկման վերաբերյալ հարցում ստանալուց հետո, սակայն հակաահաբեկչական վարչությունն ու դատախազությունը նոր բողոքարկում են ներկայացրել։ Վերաքննիչ լսումների ժամանակ OSJI-ն պնդել է, որ անձեռնմխելիությունը չպետք է կիրառվի, երբ ղեկավարներն իրենց բնակչության դեմ ծանր հանցագործություններ են կատարում։

Ֆրանսիան նախկինում միջազգային ձերբակալման օրդերներ է տվել Սիրիայի երեք այլ բարձրաստիճան պաշտոնյաների, այդ թվում՝ նախկին նախագահի եղբոր՝ Մահեր Ասադին։ Նա կասկածվել է ռազմական հանցագործություններին և մարդկության դեմ ուղղված հանցագործություններին մասնակցելու համար։ Վճռաբեկ դատարանը որոշում չի կայացրել ուժի մեջ մտած օրդերների վերաբերյալ։