Ռեպրեսիաների ընտրական սեզոն․ իշխանությունը փորձում է ճնշումներով պահել դիրքերը

Հայաստանում հունիսի 7-ին կայանալիք Ազգային ժողովի հերթական ընտրություններին զուգահեռ քաղաքական մթնոլորտը գնալով ավելի լարված է դառնում։ Քարոզարշավի ակտիվ փուլ մտնելուն պես իշխանության գործողությունները ավելի հաճախ են գնահատվում ոչ թե քաղաքական մրցակցության, այլ ճնշումների և վախի մթնոլորտ ձևավորելու փորձերի համատեքստում։

Վերջին օրերին հանրային և քաղաքական դաշտում տեղի ունեցող իրադարձությունները լուրջ մտահոգությունների տեղիք են տվել։ Տեղեկատվական արտահոսքերը, քրեական գործերի ակտիվացումը, ընդդիմադիր շրջանակների նկատմամբ ուժային մեթոդների կիրառումը և տարբեր աղմկահարույց թեմաների շրջանառությունը քաղաքական շրջանակներում դիտարկվում են որպես նախընտրական պայքարի վրա ազդելու փորձ։

Քաղաքական դաշտում միաժամանակ շրջանառվում են տարբեր թեզեր և մեղադրանքներ՝ Սամվել Կարապետյանի շուրջ ստեղծված աղմուկից մինչև Նարեկ Կարապետյանի քաղաքացիության թեման, Ռոբերտ Քոչարյանի նկատմամբ Մարտի 1-ի գործով հնարավոր զարգացումները, Գագիկ Ծառուկյանի բիզնեսների շուրջ քննարկումները, ինչպես նաև ԲՀԿ նախընտրական ցուցակի երկրորդ համար Անդրանիկ Թևանյանի նկատմամբ հարուցված քրեական գործը։ Միևնույն ժամանակ ձերբակալվում են նաև ընդդիմադիր քաղաքական թիմերի ներկայացուցիչներ, այդ թվում՝ Մարտուն Գրիգորյանի երկու համակիրները։

Քաղաքական վերլուծաբանների մի մասը համոզված է, որ այս ամենը մեկ ընդհանուր տրամաբանության մեջ է տեղավորվում։ Ըստ այդ գնահատականների՝ գործող իշխանությունը խնդիր ունի վերարտադրվելու և այդ նպատակով փորձում է թիրախավորել ընդդիմադիր ուժերի առաջնորդներին, նրանց հեղինակությունը վնասել, հանրային վստահությունը նվազեցնել և այդ ճանապարհով առավել վերահսկելի դարձնել ընտրական գործընթացը։

Փորձագետների կարծիքով՝ վերջին օրերի տեղեկատվական հոսքերը և ուժային գործողությունները նաև մեկ այլ նպատակ ունեն՝ շեղել հանրության ուշադրությունը իշխանության համար անհարմար իրողություններից։ Քարոզարշավի ընթացքում արդեն իսկ արձանագրվել են դեպքեր, երբ քաղաքացիները բացահայտ դժգոհություն են հայտնել վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանին, իսկ որոշ հանդիպումներ ուղեկցվել են լարված մթնոլորտով և սկանդալային դրվագներով։ Վերլուծաբանների համոզմամբ՝ հենց այդ ֆոնի վրա է իշխանությունը փորձում տեղեկատվական օրակարգը տեղափոխել այլ ուղղությամբ՝ ակտիվացնելով ընդդիմության դեմ սև քարոզչությունը և աղմկահարույց թեմաների շրջանառությունը։

Այս համատեքստում մեծ արձագանք ստացան նաև միջազգային իրավաբան Ռոբերտ Ամստերդամի հայտարարությունները, ով կոշտ քննադատության ենթարկեց իշխանական քարոզչությունը։

«Անկեղծորեն զվարճալի է հետևել, թե ինչպես է Հայաստանի գործող իշխանությունն իր կաբինետով ու արբանյակներով հուզված տոնում «դարի բացահայտումը»։ Նրանց թվացել է, թե Ջեֆրի Էփշտեյնի անվան հետ կապված ինչ-որ անհեթեթ փաստաթուղթ կամ պատահականություն գտնելով՝ կկարողանան ինձ վարկաբեկել ու մեծ աղմուկ բարձրացնել։ Ինչպես միշտ, նրանց հետաքրքիր չի եղել իրականությունը. նրանց պետք էր հերթական էժանագին մանիպուլյացիան և վարկաբեկելը»։

Ամստերդամը հայտարարել է, որ իշխանական շրջանակները դիմում են անձնական վարկաբեկման մեթոդների՝ փորձելով շեղել ուշադրությունը իրենց հասցեին հնչող քննադատություններից։

«Ես դեռ սպասում եմ, որ ինձ զրպարտողները կգտնեն այնքան արժանապատվություն, որ հրապարակավ կընդունեն իրենց սխալը։ Թեև, երբ դիմացինդ ճշմարտության հետ խոսելու ձևը չգիտի, սուտն ու բամբասանքը մնում են նրա միակ զենքը»։

Միջազգային իրավաբանը նաև ընդգծել է, որ իշխանությունները, վախենալով իրենց քաղաքական վարքագծի և ընտրական գործընթացների վերաբերյալ բացահայտումներից, անցել են «սև քարոզչության» գործիքակազմի կիրառմանը։

«Ընտրական մանիպուլյացիաների և իրենց ավտորիտար գործելաոճի բացահայտումից սարսափած՝ իշխանական քարոզչամիջոցներն անցել են անձնական վարկաբեկման էժանագին մեթոդներին ու սկսել են իմ անցյալի վերաբերյալ հեքիաթներ հորինել»։

Հայաստանի ներքաղաքական իրավիճակը գնալով ավելի է սրվում, իսկ ընտրություններին ընդառաջ կիրառվող մեթոդները ավելի հաճախ են հիշեցնում ոչ թե քաղաքական մրցակցություն, այլ ուժային և տեղեկատվական ճնշումների համակարգված մեխանիզմ։ Քաղաքական շրջանակներում increasingly հնչում է այն տեսակետը, որ տեղի ունեցող գործընթացները վաղուց դուրս են եկել սովորական նախընտրական պայքարի տրամաբանությունից։

Արդյոք սա արտաքին ազդեցությունների հետևա՞նք է, թե նախապես մշակված ներքին սցենար՝ ցույց կտան առաջիկա շաբաթները։ Սակայն ակնհայտ է, որ վերջին մեկ շաբաթվա ընթացքում կիրառվող մեթոդներն ու տեղեկատվական հարձակումները էապես փոխել են քարոզարշավի բովանդակությունն ու մթնոլորտը՝ այն ավելի լարված և բևեռացված դարձնելով։