«Մոլդովական սցենարը» Հայաստանը տանելու է «վիլայեթացման». Հրաչյա Ռոստոմյան

Վերջին օրերին ավելի ակնհայտ է դառնում, որ իշխանությունները փորձում են Հայաստանում կիրառել, այսպես կոչված, «մոլդովական սցենարի» առանձին տարրեր՝ Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների հետևողական սրման, արտաքին քաղաքական վեկտորի վերափոխման և հասարակության մեջ հակառուսական օրակարգի ակտիվ առաջմղման միջոցով։

 

Սակայն այս քաղաքականության հեղինակները կամ չեն գիտակցում, կամ միտումնավոր անտեսում են մի հիմնարար հանգամանք. Հայաստանը և Մոլդովան գտնվում են արմատապես տարբեր աշխարհաքաղաքական, տնտեսական և անվտանգային միջավայրերում։

 

Մոլդովայի և Հայաստանի միջև առաջին ու ամենակարևոր տարբերությունն այն է, որ Մոլդովայի քաղաքացիների զգալի մասը միաժամանակ նաև Ռումինիայի քաղաքացի է։ Իսկ Ռումինիան Եվրամիության անդամ պետություն է, որն ունի ընդհանուր սահման Մոլդովայի հետ և վերջինիս հետ գտնվում է տնտեսական, սոցիալական, կրթական ու ենթակառուցվածքային խորը ինտեգրման գործընթացում։

 

Եթե Ռուսաստանի կողմից կիրառվում են տնտեսական սահմանափակումներ կամ քաղաքական ճնշումներ, Մոլդովան ունի այլընտրանքային հենարան՝ եվրոպական շուկան, եվրոպական ենթակառուցվածքները և միլիոնավոր մարդկանց համար բաց եվրոպական հնարավորությունները։

Հայաստանը նման իրավիճակում չէ։

 

Մենք չունենք Եվրամիության հետ ընդհանուր սահման, չունենք ԵՄ անդամ որևէ երկրի հետ անմիջական հաղորդակցություն և չունենք այնպիսի տնտեսական ու իրավական հնարավորություններ, որոնք Մոլդովային տրամադրում է Ռումինիայի գործոնը։

 

Ավելին, Հայաստանի տնտեսությունը շարունակում է էականորեն կապված մնալ ռուսական շուկայի և ԵԱՏՄ տնտեսական տարածքի հետ։ Հայաստանի արտահանման զգալի մասը, հազարավոր ձեռնարկությունների գործունեությունը և տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր ուղղակի կամ անուղղակիորեն կապված են այդ տնտեսական համակարգի հետ։

 

Հետևաբար, Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների կտրուկ խզումը կամ ԵԱՏՄ-ից դուրս գալու հեռանկարը Հայաստանի համար տնտեսական անվտանգության, սոցիալական կայունության և նույնիսկ պետական դիմակայունության խնդիր է։

 

Եթե Մոլդովայի համար Ռուսաստանի ազդեցության նվազեցման դեպքում գոյություն ունի ռումինական և եվրոպական այլընտրանք, ապա Հայաստանի պարագայում նման բնական այլընտրանք պարզապես չկա։

Ստեղծվող վակուումը մեծ հավանականությամբ լցվելու է Թուրքիայի և Ադրբեջանի տնտեսական ու քաղաքական ազդեցությամբ։ Եթե Մոլդովայի դեպքում խոսքը եվրոպական ինտեգրման մասին է, ապա Հայաստանի պարագայում նույն գործընթացը կարող է հանգեցնել թուրք-ադրբեջանական ազդեցության կտրուկ խորացման՝ մեր երկրի «վիլայեթացման» հեռանկարով:

 

Կարճ ասած, եթե Ռուսաստանի հետ առճակատումը Մոլդովայի շարքային քաղաքացու կյանքում առանձնապես ոչինչ չի փոխում, ապա Հայաստանի քաղաքացու կյանք փոխվելու է գլխիվայր՝ կյանքի որակի կտրուկ վատթարացմամբ:

 

Հայաստանի ապագան չի կարող կառուցվել այլ երկրների փորձի մեխանիկական կրկնության վրա։ Մեզ անհրաժեշտ է հավասարակշռված և ազգային շահերից բխող քաղաքականություն, որը կերաշխավորի տնտեսական կայունությունը, անվտանգությունը և պետականության ամրապնդումը՝ աշխարհաքաղաքական փորձարկումների և արկածախնդրության փոխարեն:

 

Հայաստանին անհրաժեշտ են լավ և անցնում փոփոխություններ, որը կարող է երաշխավորել ԲՀԿ-ն: