ՀՀ վերաարտահանումը լրջագույն թիրախ է. Հրայր Կամենդատյան

ՀՀ վերաարտահանումը լրջագույն թիրախ է։

Վերաարտահանումը (ռեէքսպորտ) կարճաժամկետ հատվածում կարող է ապահովել թռիչքաձև տնտեսական աճ, բանկային համակարգի բարձր շահութաբերություն և պետական բյուջեի հարկային հավաքագրումների ավելացում, սակայն երկարաժամկետ կտրվածքով այն խորքային կերպով քայքայում է տնտեսական էկոհամակարգի կառուցվածքը։

1. «Հոլանդական ախտանիշ» և իրական հատվածի դեգրադացիա Արտադրողականության անկում. Վերաարտահանումը ստեղծում է «հեշտ փողերի» աղբյուր։ Կապիտալը և աշխատուժը իրական, արժեք ստեղծող ոլորտներից (արտադրություն, բարձր տեխնոլոգիաներ, գյուղատնտեսություն) վերաբաշխվում են դեպի առևտրային, լոգիստիկ և միջնորդային պարզ գործառույթներ։

Ազգային արժույթի արհեստական արժևորում. Արտարժույթի ներհոսքը ամրապնդում է տեղական արժույթը, ինչը հարվածում է տեղական արտադրողին․ տեղական ապրանքը դառնում է անմրցունակ արտաքին շուկաներում, իսկ ներմուծումը՝ արհեստականորեն էժան։

2. Ֆինանսական և բանկային համակարգի ծավալային աղավաղում

Փուչիկների ձևավորում. Բանկային համակարգի ռեկորդային շահույթները ձևավորվում են ոչ թե ներքին տնտեսության վարկավորումից կամ արտադրողականության աճից, այլ միջնորդավճարներից (commissions) և արտարժույթի փոխանակման տարբերություններից։

Կախվածություն արտաքին ցնցումներից. Երբ պատժամիջոցային, լոգիստիկ կամ գեոքաղաքական իրավիճակը փոխվում է, վերաարտահանման հոսքերը վայրկենապես կանգ են առնում՝ ֆինանսական համակարգը թողնելով ուռճացված ծախսերի և կտրուկ նվազող եկամուտների առաջ։

3. Աշխատուժի և կապիտալի որակական կորուստ։

4. Ռազմավարական անվտանգության և պետականության թուլացում

Ինստիտուցիոնալ ծուլություն. Պետական ապարատը, ստանալով վերաարտահանումից գեներացվող բարձր հարկային մուտքեր, դադարում է իրականացնել խորքային կառուցվածքային բարեփոխումներ (ներդրումների ներգրավում, արտադրական ենթակառուցվածքների զարգացում)։

Ռեպուտացիոն և պատժամիջոցային ռիսկեր. Վերաարտահանումը հայտնվում է միջազգային դիտորդների և պատժամիջոցային կառույցների ուշադրության կենտրոնում՝ երկրի վրա դնելով «երրորդ երկրի» կամ պատժամիջոցները շրջանցող օղակի պիտակ։

Վերաարտահանումից ստացված ժամանակավոր ռեսուրսները պետք է ոչ թե ուղղվեն ընթացիկ սպառմանը, այլ ռազմավարական կերպով վերաներդրվեն տեղական արտադրության, ռազմարդյունաբերության, կրթության և սահմանամերձ ենթակառուցվածքների մեջ՝ նախքան պատուհանի փակվելը։