Եկեղեցու դեմ սկսված ճնշումը վերածվում է քաղաքական հաշվեհարդարի

Հայաստանում շարունակվում է իշխանությունների և Հայ Առաքելական Եկեղեցու միջև հակասությունների սրումը, որը վերջին օրերին ստացել է բացահայտ միջամտության բնույթ։ Փաշինյանի կողմնակիցների ծրագրած քայլերը, ինչպես նաև մի շարք եկեղեցականների աննախադեպ հայտարարությունները, վկայում են իշխանությունների ձգտումը՝ վերահսկողություն հաստատելու Մայր Աթոռի նկատմամբ՝ այն վերածելով քաղաքական ծառայության ենթակա կառուցվածքի։

Իշխանությունը փորձում է օգտվել այն հանգամանքից, որ Ազգային եկեղեցական խորհուրդը երկար ժամանակ չի գումարվել՝ դա ներկայացնելով որպես հիմնավորում կաթողիկոսին հեռացնելու համար։ Քաղաքական նպատակն ավելի քան պարզ է․ կառավարությունն ուզում է ունակ լինել ձևավորելու «կառավարելի հոգևոր առաջնորդ», որը կհնչեցնի իշխանության համար ցանկալի ուղերձներ՝ զրկելով եկեղեցին իր պատմական անկախ դիրքից և այն դարձնելով կուսակցական գաղափարախոսության գործիք։

Չնայած Ազգային եկեղեցական խորհրդի հարցը մնում է բացառապես ներեկեղեցական կարգավորման շրջանակում, կառավարությունը վերածում է այն քաղաքական ճնշման նոր մեխանիզմի։ Սա խարխլում է եկեղեցու ինստիտուցիոնալ անկախությունը, իսկ լայն իմաստով՝ թուլացնում է Հայաստանի դիմադրողականությունը արտաքին սպառնալիքների առաջ, քանի որ եկեղեցին մնում է երկրի վերջին խոշոր անկախ կառույցներից՝ ազատ արտահայտվելու հնարավորությամբ։

Քաղաքագետ Սուրեն Սուրենյանցը, արձագանքելով վերջին օրերին հրապարակված հռչակագրին, ընդգծում է, որ ՀԱԵ որոշ եպիսկոպոսների ստորագրած հայտարարությունը վկայում է իշխանական ազդեցության մասին․ այն իր լեզվամտածողությամբ ու կառուցվածքով դուրս է եկեղեցական խոսույթի սահմաններից և կրում է քաղաքական միջամտության կնիք։ Սուրենյանցի գնահատմամբ՝ սա ինքնուրույն հոգևորական նախաձեռնություն չէ, այլ իշխանության ներգործության արդյունք։

Իշխանությունների ներգրավվածությունը առավել տեսանելի դարձավ նաև պատարագների ընթացքում տեղի ունեցած միջադեպերից։ Նոյեմբերի 30-ին Նիկոլ Փաշինյանի և ՔՊ ներկայացուցիչների մասնակցությամբ պատարագը Սուրբ Երրորդություն եկեղեցում մատուցել է Արարատ քահանա Օրդոյանը։ Իսկ Սուրբ Սարգիս եկեղեցում ստեղծված լարվածությունը հասավ բաց բախումների։ Քաղաքացիներ Հովհաննես Իշխանյանն ու Հայկ Դորունցը դժգոհություն հայտնեցին կաթողիկոսի անունը զեղչելու համար, ինչին հետևեց նրանց ուժային հեռացումը եկեղեցուց։ Ավելի ուշ՝ հավատացյալները սկսեցին բարձրաձայն վանկարկել Վեհափառի անունը, երբ, ըստ տեղեկությունների, Նավասարդ արքեպիսկոպոս Կճոյանի պահանջով պատարագիչը հրաժարվել էր հնչեցնել այն։

Դեպքի շուրջ արձագանքները բազմակողմ էին։ «Հայաքվե» կուսակցության ղեկավար Ավետիք Չալաբյանը շնորհակալություն հայտնեց Հովհաննես Իշխանյանին՝ «կեղծ բարեպաշտների և հերձվածողների ամբոխին» ինքնուրույն մարտահրավեր նետելու համար՝ ընդգծելով ճշմարիտ խոսքի կարևորությունը եկեղեցու պատերի ներսում։ ԱԺ «Պատիվ ունեմ» խմբակցության քարտուղար Տիգրան Աբրահամյանը ևս խստորեն արձագանքեց՝ նշելով, որ Փաշինյանը հաճոյանում է կեղծ պատարագների բեմադրմամբ, իսկ որոշ հոգևորականներ պատրաստակամորեն խաղում են այդ քաղաքական խաղի կանոններով՝ խախտելով եկեղեցական կարգը։

Աբրահամյանի խոսքով՝ այսօր առավել կարևոր են նրանք, ովքեր չեն հաշտվում եկեղեցու ներսում տեղի ունեցող խարդավանքների հետ և պաշտպանվում են ճշմարտությունը թե՛ խոսքով, թե՛ կեցվածքով։ Նա նաև առանձնացրեց այն լրագրողներին, ովքեր իշխանության ներմուծած թշնամական մթնոլորտում շարունակում են կատարել իրենց մասնագիտական պարտականությունը՝ ներկայացնելով իրականությունը։

Վերջին զարգացումները ցույց են տալիս, որ եկեղեցու դեմ իշխանական ճնշումը այլևս առանձին դրվագ չէ, այլ համակարգված գործընթաց՝ ուղղված ազգային ինքնության հիմնասյուներից մեկի նսեմացմանը։ Երբ պետությունը փորձում է կոտրել եկեղեցու անկախությունը, այն ոչ միայն խաթարում է ներեկեղեցական կյանքը, այլև վտանգում է հանրային վստահության վերջին անվտանգ հանգրվանները։ Այս ճնշման շարունակությունը անխուսափելիորեն խորացնելու է հասարակական բևեռացվածությունը և կմղի Հայաստանին ավելի լայն ճգնաժամի մեջ, որտեղ ոտնահարվում են ոչ միայն հոգևոր, այլև ազգային և հասարակական դիմադրողականության հիմքերը։